Castello di San Michele

Wznosi się nad Ossaną, na skalnej ostrodze, która poza tym była niedostępna, z wejściem od wschodniej strony, i strzegł drogi na Passo del Tonale: szlaku, którym kupcy i karawany wspinali się w stronę Trentino i Tyrolu z dolin Brescii i Bergamo oraz znad jeziora Garda. Nie był tylko strażnicą. Należał do dóbr biskupa Trydentu i tu zbierano daniny z doliny, płacone często w naturze, płodami z pól.

Wykopaliska przyniosły ceramikę z epoki prehistorycznej i fragmenty z wieków od V do VII, część z nich wmurowana w struktury starsze niż kościół: być może na skale był już posterunek strażniczy, ale dowody nie pozwalają wyjść poza przypuszczenie. Pierwszą pisemną wzmianką o zamku jest akt kupna-sprzedaży z 1191 roku. Kościół San Michele, od którego wziął nazwę cały kompleks, pojawia się w 1213 roku: nie był kościołem wiernych z wioski, lecz miejscem władzy, gdzie biskup Federico Vanga zwoływał ludzi i świadków na inwestytury. Dwa lata później kazał naprawić jego dach.

Potem zamek przechodził z rąk do rąk. W 1239 roku cesarz Fryderyk II odebrał Kościołowi trydenckiemu fortyfikacje doliny Noce i powierzył go podestatowi Sodegerio da Tito; w 1274 roku ziemie te należały do hrabiego Mainarda z Tyrolu, w 1290 roku biskup Henryk II wciąż domagał się jego zwrotu wraz z całą Val di Sole, a w 1337 roku hrabia Tyrolu przekazał go księciu Janowi Luksemburskiemu.

Jego najlepszy okres zaczyna się w 1412 roku od Giacomina de Federicis, z rodziny z Erbanno w Valcamonica, mianowanego wikariuszem biskupim doliny Noce, który otrzymał skałę w lenno. To on zrobił ze strażnicy prawdziwy zamek: rezydencję pańską, donżon, kościół i stary pałac częściowo w nią włączone oraz dwa pierścienie murów z wejściem bronionym przez wieżę i most zwodzony. Donżon, wysoki na dwadzieścia pięć metrów, ma na szczycie wysunięty koronament wsparty na konsolach, z machikułami, z których broniono jego podstawy.

Pomyślność Federiciów trwała krótko. Po śmierci syna Federica w 1470 roku zamek przeszedł na hrabiów Thun, a w 1525 roku, podczas Wojny chłopskiej, zajęli go zbuntowani chłopi z doliny. Federiciowie odzyskali go jako wasale biskupa i trzymali do wygaśnięcia rodu w 1567 roku; w 1581 roku biskup Ludovico Madruzzo oddał go Cristoforowi Federicowi Heydorffowi, a w 1640 roku przeszedł na Bertellich z Caderzone. Do wojny nie był już potrzebny: konserwacje stawały się coraz rzadsze, a w 1777 roku wielki pożar zniszczył jego dachy i część murów.

W 1822 roku austriackie wojska inżynieryjne po raz ostatni wzmocniły jego obronę. W 1843 roku skarb państwa sprzedał go hrabiemu Giuseppe Sizzo de Noris, niektóre budynki wewnętrzne zamieniono na gospodarcze, a w 1922 roku rodzina Taraboi z Ossany przejęła to, co z niego zostało. Od 1992 roku należy do Provincia autonoma di Trento, która usunęła drzewa wyrosłe między murami, zabezpieczyła skałę i wzmocniła donżon, wybierając zachowanie go jako ruiny, a nie odbudowę: mury, zbudowane z kamienia skały, na której stoją, zachowują jeszcze jej barwę. Prace zakończyły się w lipcu 2014 roku, a dziś zamek zwiedza się z przewodnikami i odbywają się w nim wydarzenia. Z kościoła zachowały się fundamenty, podstawa ołtarza, jednodzielne okno i fragmenty fresków.