Castel Cles

Stoi na wysokości 616 metrów na szczycie cypla, kilometr na północ od Cles, wśród jabłoni schodzących aż do jeziora. Dziś odbija się w jeziorze Santa Giustina; przed zaporą czuwał nad wąwozem rzeki Noce i drewnianym mostem, który łączył Cles z górną Anaunią, a który dziś leży pod wodą. Być może powstał na pozostałościach rzymskiej wieży obserwacyjnej, a na początku należał do konsorcjum rodowego, na co wskazuje liczba jego wież; z tego kręgu wyłonił się w pierwszych dziesięcioleciach XII wieku ród panów z Cles, którego protoplastą jest Vitale de Clesio.

Najsłynniejszym z nich jest Bernardo Clesio, kardynał i książę-biskup Trydentu, kanclerz i przewodniczący Tajnej Rady króla Ferdynanda I, humanista renesansu i zleceniodawca zamków, pałaców i kościołów. Po zniszczeniach wojny chłopskiej w 1525 roku to właśnie on, wraz z bratankiem Ildebrandem, kazał odbudować zamek według kanonów renesansowych: prace zakończono w 1535 roku, jak głosi tablica na murze dziedzińca. W pałacu baronowskim, między wieżami zwanymi Tor di qua i Tor di là, znajduje się Saletta delle Metamorfosi, ozdobiona freskami nadwornego malarza Marcella Fogolina ze scenami z Owidiusza.

Kolejne prace przeprowadzono w 1597 roku. W 1609 roku jeden z panów z Cles, Ildebrando Reimberto, został ubezwłasnowolniony i zamknięty w swoim własnym zamku, aby wydatkami nie zrujnował rodu, a rok później jego żona, Elena Thun, wciąż się na niego skarżyła. Zamek miał trzy wieże: pożar w 1825 roku zniszczył jedno skrzydło i jedną wieżę, a wraz z nimi archiwum rodzinne.

Legendy wciąż w nim mieszkają: komnata czarownic, w której co sobotę o północy miały się zbierać czarownice z doliny, zanim wyruszyły na Roen; most muła, zbudowany przez pewnego barona z wdzięczności wobec zwierzęcia, które uciekając przed wrogami, miało wzbić się w powietrze nad przepaścią rio San Romedio; kamień, na którym Andreas Hofer, w ucieczce, miał odpocząć pod czereśnią, a pewna zamkowa pani miała go pokrzepić. Należy nadal do baronów Cles i można go zwiedzać tylko w wyjątkowych przypadkach.