Turystyka przed turystyką

Że te doliny żyją z turystyki, wiadomo; że żyły z niej już w XVIII wieku, odkrywa się, patrząc na kościoły. Trzy z zebranych tu kościołów nie zostały zbudowane dla mieszkańców wsi, lecz dla przyjezdnych, a w jednym przypadku powód zapisano w dokumentach bez ogródek; czwarty prowadzi ten sam wątek aż do lat sześćdziesiątych XX wieku.

W Peio Fonti pierwsza kaplica pochodzi z 1771 roku, a źródło łączy ją bezpośrednio z rozwojem korzystania z miejscowych wód leczniczych; obecny budynek pochodzi z 1850 roku, a dzwonnicę z 1966 roku opłacono w całości z datków letników, o czym przypomina tablica na wieży. Na górze nad Mezzocorona w 1787 roku pewien prywatny właściciel kazał zbudować kościół San Lorenzo dla letników, a w 1880 roku przekazał go gminie.

Najbardziej bezpośredni dowód pochodzi z Rabbi Fonti: kościół Sant’Anna, powstały około 1785 roku, został przebudowany między 1835 a 1836 rokiem, aby pomieścić napływ turystów. To nie nasza interpretacja, lecz zapisany powód budowy: już w pierwszej połowie XIX wieku przyjezdnych było tylu, że ją uzasadniali. Wątek sięga niemal do dziś, bo kościół w Folgarida pochodzi z 1965 roku, z lat, gdy stacja narciarska powstawała z niczego, i jest kościołem zbudowanym dla miejscowości, której wcześniej nie było.